ေက်ာက္ကပ္လဲရမယ္ဆိုတဲ့ ႏွစ္ေယာက္လုံး အံ့မခန္းေပ်ာက္ကင္းသြားတဲ့ နည္းလမ္း

1434

ဝမ္းသာစရာသတင္းေလးပါ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ ေက်ာက္ကပ္လဲရမယ္တဲ့ သိန္း၃ရာေက်ာ္ကုန္မယ္ဆိုလို႔ သူ႔ၿခံေလးကို ေရာင္းေနတာ အခုေက်ာက္ကပ္ေဆးေနရတယ္

အခုဒီေဆးနည္းေလးကိုေသာက္တာ မေဆးရေတာ့ဘူး အမတေယာက္က ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါျဖစ္ေနတာ ၾကာပီ

အခု ခံတက္ေခါက္ရယ္ သံပုရာသီး ရယ္ ေသြးေသာက္တာ ၂ေယာက္ လုံး အံ့မခန္းေပ်ာက္ကင္းသြားပါပီ ကုသိုလ္ျဖစ္ရွဲေပးၾကပါ

ေက်ာက္ကပ္ထိခိုက္ေနၿပီလို႔သတိေပးေနတဲ့ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

က်ေနာ္တို႔ခႏၵာကိုယ္က အဂါ ၤအစိတ္အပိုင္းဟာ ေရာဂါတစ္ခုခုခံစားေနရၿပီဆို လူကို ေရွ႕ေျပးလကၡဏာမ်ား နဲ႔ သတိေပး တတ္ပါတယ္ ။ သူတို႔ကိုသတိမမႈပဲေပါ့ေပါ့ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေရာဂါေတ ႀကီးထြားလာခ်ိန္မွသိၿပီး ကုသမႈ ေနာက္က် နိုင္ပါတယ္ ။

ေဆး႐ုံတင္ရရင္ အိမ္ေနမိသားစုေတြ လူအင္အား ေငြအင္အား အခ်ိန္အားနဲ႔ လုပ္အားေတြ မလိုအပ္ပဲ ဆုံးရႈံးတတ္တာေၾကာင့္မို႔ က်ေနာ္တို႔ခႏၵာကိုယ္က သတိေပးေနတဲ့ ေရွ႕ေျပးလကၡဏာမ်ား ကို သတိမႈမိဖို႔ ဖတ္ၾကည့္ရ ေအာင္ ။

ဒီေန႔ ေမာင္ၿဖိဳးတို႔ေျပာျပမွာကေတာ့..ေက်ာက္ကပ္ရဲ့ ေရွ႕ေျပး ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား ပါပဲ။

အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း

ေက်ာက္ကပ္ေတြက ခႏၵာကိုယ္ရဲ့အဆိပ္အေတာက္ေတြကို ဆီးထဲ ကေနစြန႔္ထုတ္ေပးရတဲ့အလုပ္ကိုလုပ္ပါတယ္ ။ အားလုံးျမင္သာေအာင္ ေျပာရရင္ ေက်ာက္ကပ္ဟာ ခႏၵာကိုယ္အတြက္ အမွိုက္သိမ္းသမားေလးတေယာက္ပါပဲ ။

ဆိုေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ကေကာင္းေကာင္းအလုပ္မလုပ္ရင္ အဆိပ္အေတာက္အညစ္အေၾကးေတြက ခႏၵာကိုယ္ ေသြးလွည့္ပတ္ စနစ္ထဲမွာ ပဲရွိေနၾကမွာပါ..။

အဆိပ္ေတြကေသြးထဲမွာမ်ားေနၿပီဆို သင္အိပ္ေပ်ာ္ေတာ့မွာမဟုတ္ပါဖူး ေကာ္ဖီေတြ ေသာက္ထားတာ စိတ္လႈပ္ရွားစရာ.. စိတ္ဖိစီးမႈ အစရွိတဲ့ အေၾကာင္းရင္းတိတိက်က် မရွိပဲရက္ရွည္ အိပ္မေပ်ာ္ဖူး ဆိုရင္ ေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ကို ဂ႐ုစိုက္ဖို႔အခ်ိန္ေရာက္ၿပီဆိုတဲ့ လကၡဏာပါပဲ ။

ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါတစ္ခ်ိဳ႕ ဟာ အိပ္စက္ေနရင္း အသက္ရႈခတၱခဏ ရပ္သြားတတ္တဲ့ sleep apnea ဆိုတဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဴးကိုပါျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္ ။ အိပ္ေနရင္းနဲ႔ အက်ယ္ႀကီးေဟာက္တတ္တဲ့ လကၡဏာ ကိုလဲျပသတတ္ပါတယ္။

ေခါင္းကိုက္ျခင္းႏႈံးခ်ိျခင္းႏွင့္ခြန္အားမရွိသလိုခံစားရျခင္း

ေသြးနီဥေတြက ေသြးလွည့္ပတ္မႈစနစ္တေလၽွာက္မွာ လွည့္ပတ္ၿပီး ေအာက္ဆီဂ်င္ ကို အဆုပ္ကေန ဆဲလ္ေတြဆီကို သယ္ေဆာင္ေပးပါတယ္ ။ ေသြးနီဥေတြနဲေလေလ လူဟာ ပိုၿပီး ေမာလြယ္ ပင္ပန္း လြယ္ၿပီး ႏႉံးခ်ိေနတတ္ပါတယ္ ။

EPO (Erythropoietin) လို႔ေခၚတဲ့ေဟာ္မႈန္းတမ်ိဴးဟာ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီကေန ေသြးနီဥ ထုတ္လုပ္မႈကို အားေပးပါတယ္ EPO ကိုေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ကေနထုတ္လုပ္ပါတယ္။

က်န္းမာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ေက်ာက္ကပ္ ဟာ ခႏၵာကိုယ္ ထဲက Vitamin D ကိုထိမ္းသိမ္းႀကီး အရိုးရဲ့ႀကံခိုင္မႈနဲ႔ EPO ထုတ္လုပ္ေပးမႈကို လုပ္ေဆာင္နိုင္ပါတယ္ ။ အရမ္းကို ႏႈံးခ်ိေမာလြယ္ ပင္ပန္းလြယ္ ေနရင္ေတာ့ဆရာဝန္ျပသင့္ပါတယ္ ။

ၾကာရွည္ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ ခံစားေနရသူေတြ အျဖစ္မ်ားတဲ့ လကၡဏာ ကေတာ့ Anaemia လို႔ေခၚတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါပါပဲ ေက်ာက္ကပ္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာရဲ့ ၅၀ % ပဲအလုပ္လုပ္ေတာ့တဲ့ လူနာမ်ားမွာေတြ႕ရတတ္ပါတယ္ ။

သင္အေနနဲ႔လုံေလာက္ေအာင္အနားယူ အိပ္စက္ေပမဲ့ အျမဲပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ ႏႈန္းခ်ိလြယ္ ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ဆီသာေျပးတိုင္ပင္ပါေတာ့..။

ေျခာက္ေသြ႕ၿပီးယားလြယ္တဲ့အေရျပား

ေက်ာက္ကပ္ဟာ ဗီတာမင္ နဲ႔သတၱဳဓာတ္ေတြကို စီမံခန႔္ခြဲရတဲ့ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းလဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။ ပိုလၽွံေနတဲ့ အရည္ဓာတ္ေတြကို ဖယ္ရွားမယ္ ေသြးနီဥထုတ္လုပ္မႈကိုျမင့္တင္မယ္ ဆိုတဲ့အလုပ္ေတြလဲလုပ္ပါတယ္ ။

သင္အေရျပားက လိုအပ္တဲ့စိုစြတ္မႈမရွိဖူး ေျခာက္ေသြ႕ၿပီးယားယံေနရင္ေတာ့ သတၱဳဓာတ္မလုံေလာက္ မမၽွတတဲ့ ေက်ာက္ကပ္ျပႆနာ ပဲလို႔သိလိုက္ပါ ဒါဟာ အရိုးေရာဂါေတြကိုလဲေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္ ။

ေရမ်ားမ််ားေသာက္ပါ ၾကာရွည္ခံစားေန ရတဲ့ လကၡဏာ ေတြအတြက္ဆိုရင္ ေတာ့ဆရာဝန္သာျပသပါ..ကိုယ့္စိတ္အထင္နဲ႔ေဆးေတြ ေလၽွာက္မေသာက္ ပါနဲ႔…ေဆးဝါးေတြဟာအသဲနဲ႔ေက်ာက္ကပ္ကို ပိုၿပီးအလုပ္ေပးတတ္ပါတယ္။

ခံတြင္းအနံ့ဆိုးဝါးၿပီးပါးစပ္ထဲတြင္သံဓာတ္အရသာခံစားေနရျခင္း

သင့္ေသြးထဲမွာအဆိပ္အေတာက္ေတြမ်ားေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဒီလကၡဏာျပပါလိမ့္မယ္ ။ ငယ္တုန္းက ကေလးသဘာဝ သံပိုက္လုံးကိုရက္မိသလို စိမ္းေရႊေရႊဖန္တန္တန္ငန္သလိုလို အရသာႀကီးပါ ေဒါက္တာငၿဖိဳးတို႔ငယ္တုန္းကေတာ့

ပါးစပ္ထဲဘယ္လိုသံေခ်ာင္းဝါးမိတယ္မမွတ္မိေတာ့ဖူး.အရသာဆိုးဆိုးႀကီးကိုေတာ့ မွတ္မိေနပါေသးတယ္ ေလ။ ေက်ာက္ကပ္သမားဟာအစားစားတဲ့အခါမွာလဲ ဒီသံအရသာႀကီးျဖစ္ေနတတ္ပါသတဲ့ ေနာက္ၿပီး ခံတြင္းအနံ့ဆိုးဝါးျခင္း ဟာလဲ ေက်ာက္ကပ္ရဲ့လကၡဏာတစ္ခုပါပဲ

ေသြးလွည့္ပတ္မႈစနစ္တေလၽွာက္မွာ အဆိပ္အေတာက္ေတြ မ်ားေနၿပီ ဆိုတဲ့အခ်က္ျပမႈပဲလိုသိထားပါေတာ့.။

ေနာက္ဆက္တြဲ လကၡဏာကေတာ့ အစားစာခ်င္စိတ္မရွိတာ အထူးသျဖင့္ အသားငါးမစားခ်င္တဲ့ခံစားခ်က္ပါပဲ ဒါဟာ က်န္းမာေရးနဲ႔မညီညႊတ္တဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းမႈ (unhealthy weight loss )ကိုျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္ ။

ပုံမွန္အားျဖင့္ေတာ့ သံအရသာႀကီးဟာ အလာဂ်စ္သမားေတြနဲ႔ ခံတြင္းသန႔္ရွင္းမႈ နည္းပါးတဲ့လူေတြမွာေတြ႕ရတတ္ပါတယ္ ဒါေပမဲ့.. ရက္ရွည္လမ်ား ဒီလကၡဏာခံစားေနရရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ နဲ႔သာ ျပသေပေတာ့ဗ်ိဳ ု

အသက္ရႈျမန္ျခင္း(က်ပ္ျခင္း)

စာဖတ္သူ မိတ္ေဆြအေပါင္း အသက္ရႈက်ပ္ရတာ ေမာတာျမန္တာနဲ႔ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ မဆိုင္ဖူးလို႔ေတြးထင္ၾကမွာေပါ့ အဓိကႏွစ္ခ်က္ရွိပါတယ္ ပထမအခ်က္ကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ကမစြန႔္ထုတ္နိုင္တဲ့ အရည္ဓာတ္အပိုေတြဟာ ခႏၵာကိုယ္ထဲမွာစုပုံေနမိၿပီးအဆုပ္ထဲကို အလြယ္တကူေရာက္လာရွိနိုင္လို႔ပါပဲ။

ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ anaemia ျဖစ္ၿပီးခႏၵာကိုယ္ရဲ့ ဆဲလ္ေတြဟာ ေအာက္ဆီဂ်င္ လုံေလာက္စြာမရရွိလို႔ ပါပဲ ဒီႏွစ္ခ်က္ေၾကာင့္ေမာတာ အသက္ရႈျမန္တာ..ျဖစ္တတ္ပါတယ္ ။

ဒါေပမဲ့လည္း တျခား ပန္းနာရင္က်ပ္လို အဆုပ္ကင္ဆာလိုမ်ိဳး နဲ႔ ႏွလုံးေရာဂါေတြေၾကာင့္လဲ အသက္ရႈမဝ အသက္ရႈျမန္တာ ျဖစ္တတ္ပါေသးတယ္။

အသက္ရႉမဝတာတဲ့တန္းၿပီးေက်ာက္ကပ္ေၾကာင့္လို႔ ထင္လို႔မရေပမဲ့ သူဟာလဲအေၾကာင္းရင္းထဲကတစ္ခုပဲလို႔ သတိထားသင့္ပါတယ္။

အိမ္ခန္းထဲကေနမီးဖိုအသြား တို႔ ေလွကားေလ ၃ ထစ္ေလာက္တက္႐ုံနဲ႔တင္ေမာေနၿပီဆိုရင္ေတာ့.. မိတ္ေတြတို႔ေရဆရာဝန္ဆီသာေျပးေပေတာ့။..

လက္ေကာက္ဝတ္ေျခမ်က္စိတဝိုက္ေျခနဲ႔လက္ေတြေဖာေယာင္ျခင္း

ေက်ာက္ကပ္အလုပ္မလုပ္လို႔ ခႏၵာကိုယ္မွာအရည္ေတြစုပုံၿပီးမ်ားလာၿပီဆိုရင္ ဒီေရေတြဟာ sodium retention ကိုျဖစ္ေစပါတယ္ ဒါဟာသင့္လက္ေကာက္ဝတ္ ေျခက်ဥ္းဝတ္ လက္နဲ႔ ေျခေထာက္ေတြမွာ အရည္ေတြစုၿပီးေဖာေယာင္ေစတတ္ပါတယ္။

ေျခေထာက္ေတြနဲ႔ ခႏၵာကိုယ္ေအာက္ပိုင္းေဖာေယာင္ျခင္းဟာ အျခား ႏွလုံး အသည္းနဲ႔ ေျခေထာက္အတြင္းက ေသြးျပန္ေၾကာေတြ တခုခု ခၽြတ္ယြင္းလို႔လဲ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

ေဆးေတြကလဲအေယာင္က်ေအာင္လုပ္နိုင္ေပမဲ့ ဆရာဝန္နဲ႔တိုင္ပင္ၿပီးမွေသာက္သင့္ပါတယ္ ။ ကိုယ့္ဖာသာထင္ရာေဆးေတြေသာက္ၿပီးမွ ဆရာဝန္နဲ ျပသတာသာ ဆရာဝန္အေနနဲ ဒါဟာ့ေရာဂါလကၡာလား ေဆးရဲ့သက္ေရာက္မႈလား စဥ္းစားရက်ပ္ေစပါတယ္ ။

ေက်ာဘက္နာက်င္ျခင္း

ေက်ာက္ကပ္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့နာက်င္မႈဟာနက္ရွိုင္းၿပီး နံရိုးေတြရဲ့ေအာက္ကပ္ရပ္ဖက္မွာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့တခါတေလ ခါးအေရွ႕ ဆီးစပ္နားတဝိုက္နဲ႔ တင္ပါးမွာပါ နာက်င္တတ္ပါတယ္။

ဒီနာက်င္မႈဟာ polycystic kidney disease လိုမ်ိဳးအေရအိတ္ကေလးေတြ ကေက်ာက္ကပ္မွာျဖစ္တည္ေနတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ပါ၊ ေက်ာက္ကပ္ေၾကာင့္ုဖစ္တဲ့ ေနာက္ေက်ာကနာက်င္မႈဟာ တခါနရံ ကိုယ္ပူႀကီးျခင္း ေအာ့အန္ျခင္းနဲ႔ ဆီးခဏခဏ သြားျခင္းတို႔နဲ႔ပါ ပူးတြဲလာတတ္ပါတယ္။

ဒီလိုေတြတြဲမလာေသးဖူးဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာကပ္ကဟုတ္ပါတျခားအေၾကာင္းအရာေတြေၾကာင့္နာက်င္တာပါ ။ သူတို႔ဟာေနာက္ေက်ာမွာေနရာတိတိက်က်နာတတ္တယ္ အဖ်ားမရွိတတ္ဖူး ႐ုတ္တရက္လဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္ ။

မၾကာခဏ ခါးနာၿပီး အထက္ကလိုလကၡဏာေတြနဲ႔ တြဲလာရင္ သာမာန္အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးနဲ႔မသက္သာရင္ ေတာ့ ေဒါက္တာကိုကို ေတြစီသြားဖို႔အခ်ိန္ေရာက္ပါၿပီ မိတ္ေတြတို႔..။

မ်က္လုံးနားတဝိုက္ေရာင္ရမ္းျခင္း(puffy eye)

မ်က္လုံးနားတဝိုက္ေရာင္ရမ္းျခင္း မို႔ေဖာင္းျခင္းဟာလဲ ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာေရး ရဲ့ေရွ႕ေျပးလကၡဏာမ်ား တဲ့ကတစ္ခုပါပဲ ေက်ာက္ကပ္ရဲ့စစ္ေၾကာတဲ့ စနစ္ filtration system ပ်က္ေနတဲ့အခါ protein အသားဓာတ္မ်ားကို ခႏၵာကိုယ္ ထဲကိုမၽွေဝရမဲ့အစား

ဆီးထဲမွာပါဝင္သြားေစတတ္ပါတယ္ဒါဟာမ်က္လုံးတဝိုက္မွာ ေဖာင္းႂကြေရာင္ရမ္းျခင္း ကိုျဖစ္ေစပါတယ္ ။ အိပ္ေရးဝေအာင္လဲအိပ္တယ္ ငိုလဲငိုမထားပဲနဲ႔ မ်က္လုံးတစ္ဝိုက္ေရာင္ရမ္းေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ ပဲလို႔သတိထားလိုက္ပါေတာ့။

ေသြးဖိအား(ေသြးေပါင္)တက္ေနျခင္း

ေသြးလွည့္ပတ္အဖြဲ႕အစည္း နဲ႔ေက်ာက္ကပ္က ယင္နဲ႔ယန္ဓာတ္လို႔ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုအမွီသဟဲျပဳေနၿပီးအျပန္အလွန္အက်ိဳးျပဳေနတဲ့စနစ္ႏွစ္ခုပါပဲ။ ေက်ုာက္ကပ္ထဲက nephron လိူ႔ေခၚထဲအစိတ္အပိုင္းငယ္ေလးေတြက အဆိပ္အေတာက္ေတြနဲ႔အညစ္အေၾကးေတြကိုေသြးေၾကာေတြထဲကေန စစ္ထုတ္ေပးပါတယ္။

ေသြးေၾကာေလးေတြက ပ်က္စီးေနတဲ့အခါ nephron ေလးေတြက ေအာက္ဆီဂ်င္ နဲ႔အာဟာရေတြကို လုံေလာက္ေအာင္မရေတာ့ပါဖူး။

ဒါေၾကာင့္ေသြးဖိအားျမင့္ျခင္းဟာလဲ ေက်ာက္ ပ်က္စီးေစရတဲ့ အခ်က္အလက္တစ္ခုပါပဲ။ ေဂၚဖီထုပ္ စလပ္ရြက္လိုအစိမ္းေရာင္ရွိတဲ့စားစရာမ်ား…

ခ်ည္ေသာအသီးအႏွံမ်ားနဲ႔အေစ့အဆံမ်ား ဆန္ အစရွိတဲ့folic acid ႂကြယ္ဝတဲ့အစားအစာမ်ားကို ထည့္သြင္းစားသုံးေပးၾကပါ။

ဆီးေပါက္တဲ့အခ်ိန္အခါပုံစံေျပာင္းသြားျခင္း

မိမိဆီးေပါက္တဲ့ ႀကိမ္ေရ အနံ့ အေရာင္နဲ႔ သြင္ျပင္လကၡဏာ သိသိသာသာႀကီးေျပာင္းလဲသြားရင္ ေတာ့ မေပါ့ပါနဲ႔ အထူးသျဖင့္ ေတာ့ ညအခါမွာ ဆီးအလြန္သြားျခင္းပါပဲ ၃ႀကိမ္အထက္ကေနဆယ္ႀကိမ္ေလာက္အထိ သြားေနရရင္ေတာ့မေရးႀကီးပါၿပီ ။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဆီးထဲေသြးပါတာပါပဲ ဟုတ္ပါတယ္ ဆီးထဲမွာေသြးဟာပါစရာမဟုတ္ပါဖူး.. ။

က်န္းမာတဲ့ေက်ာက္ကပ္ဟာ ေသြးထဲကအညစ္အေၾကးေတြကိုစစ္ထုတ္ၿပိး ဆီးအျဖစ္စြန႔္ထုတ္ပါတယ္ ။

ဒါေပမဲ့စစ္ထုတ္တဲ့စနစ္က ပ်က္ယြင္း ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေသြးဆဲလ္ေတြဟာ ယိုစိမ့္ၿပီးဆီးထဲပါလာတတ္ပါတယ္ ။

ေနာက္ဆုံးကေတာ့ ဆီးထဲမွာလိုအပ္တာထက္ပိုၿပီးအျမႇုပ္ထေနတာပါပဲ ႏွစ္ခါသုံးခါ ေရဆြဲခ် တာေတာင္ဆီး အျမႇုပ္ကက်န္ေနသးတာ တို႔ လိုမ်ိဳးပါ ဒီအခ်က္ဟာ မလိုလားတဲ့ protein ေတြ ဆီးထဲပါဝင္ေနျခင္း ကိုျပေနတာပါ ။

အထက္ကအခ်က္အလက္ေတြ ရက္ရွည္ၾကာျဖစ္ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ မိတ္ေဆြတို႔ အနီးဆုံးဆရာဝန္နဲ႔ျပသဖို႔လိုေနၿပီေနာ့္…

ေဒါက္တာၿဖိဳးေဇာ္ေအာင္